Hala Borsiga w Eberswalde (Borsighalle)

Informationen

Historia rodziny Borsigów w wyjątkowy sposób łączy historię przemysłu, architekturę oraz sztukę ogrodową. W Eberswalde zabytkowa Hala Borsiga nad Kanałem Finow przypomina o wybitnym przemysłowcu i konstruktorze lokomotyw Johannie Friedrichu Auguście Borsigu. W Przelewicach (Pomorze Zachodnie) można natomiast odkrywać dziedzictwo kolejnego pokolenia tej rodziny, które pozostawiło po sobie niezwykłe dziedzictwo ogrodowe i kulturowe.

August Borsig – pionier niemieckiego przemysłu maszynowego
Johann Friedrich August Borsig urodził się 23 czerwca 1804 roku we Wrocławiu, a zmarł 6 lipca 1854 roku w Berlinie. Po ukończeniu nauki w Nowej Berlińskiej Odlewni Żelaza Franza Antona Egellsa założył w 1837 roku w Berlinie-Moabicie zakłady Borsigwerke.
Dzięki swoim innowacyjnym pomysłom Borsig stał się jednym z najważniejszych przemysłowców Prus. Szczególną sławę zdobył jako konstruktor lokomotyw. Jego fabryka rozwinęła się w jedno z wiodących przedsiębiorstw przemysłu maszynowego i przez pewien czas posiadała niemal monopol na produkcję lokomotyw.
Jednym z jego najważniejszych osiągnięć technicznych było opracowanie dużych, bezsłupowych konstrukcji halowych, które można było elastycznie rozbudowywać i dostosowywać do różnych potrzeb przemysłowych.

Hala Borsiga w Eberswalde – zabytek kultury przemysłowej
Jedną z takich wyjątkowych konstrukcji jest dzisiejsza Hala Borsiga w Eberswalde. Pierwotnie została wzniesiona w latach 1847–1849 na terenie zakładów Borsigwerke w Berlinie-Moabicie. Była prototypem nowoczesnej hali przemysłowej – dużą, otwartą przestrzenią bez wewnętrznych podpór, umożliwiającą swobodne wykorzystanie powierzchni.
W ciągu swojej historii konstrukcja była kilkakrotnie przenoszona. Po demontażu w 1899 roku została najpierw przeniesiona do Berlina-Tegla, a około 1900 roku trafiła do Eberswalde. Nową lokalizację znalazła przy dawnej Eisenspalterei nad Kanałem Finow – dokładnie naprzeciwko dzisiejszego Familiengarten Eberswalde.
Początkowo hala służyła do przetwarzania złomu żelaznego. Po 1945 roku wykorzystywano ją jako magazyn, między innymi do składowania stalowych półproduktów („Knüppel”), dlatego z czasem zaczęto ją nazywać również „halą kęsów”.
Obecnie Hala Borsiga jest jednym z najważniejszych zabytków przemysłowych regionu. Konstrukcja składająca się z ośmiu stalowych łuków kratowych o rozpiętości około 21 metrów jest imponującym świadectwem rozwoju techniki XIX wieku. Stała się wzorem dla wielu hal dworcowych, fabrycznych i wystawienniczych w Europie.

Rodzina Borsigów w Przelewicach – przemysł spotyka sztukę ogrodową
Historia rodziny Borsigów nie zakończyła się wraz ze śmiercią założyciela firmy. Jego syn, a później kolejne pokolenia rodziny, kontynuowały jej tradycje. Szczególnie interesujące jest powiązanie z Przelewicami na terenie dzisiejszej Polski.
Wnuk Augusta Borsiga, Friedrich von Borsig (1873–1920), na początku XX wieku nabył majątek w Przelewicach i stworzył tam wyjątkowy park krajobrazowy z niezwykłą kolekcją roślin. Pod jego kierownictwem Przelewice stały się miejscem, gdzie nauka, sztuka ogrodowa i przyroda łączyły się w harmonijną całość.
Historyczny Park Przelewicki, znany dziś jako Ogrody Przelewice, należy do najcenniejszych założeń ogrodowych Pomorza Zachodniego. Pasja rodziny Borsigów do techniki, innowacji i tworzenia nowych przestrzeni znalazła tutaj inne oblicze: miejsce stali i maszyn zajęły różnorodność roślin, kształtowanie krajobrazu oraz relacja człowieka z naturą.

Wspólna historia ponad granicami
Hala Borsiga w Eberswalde oraz Ogrody Przelewice przedstawiają dwa rozdziały tej samej historii rodzinnej.
W Eberswalde Hala Borsiga symbolizuje początki nowoczesnej architektury przemysłowej i rozwój techniki XIX wieku. W Przelewicach dziedzictwo rodziny żyje dalej w postaci wyjątkowego zabytku sztuki ogrodowej.
Oba miejsca pokazują różnorodność działalności rodziny Borsigów – od rewolucji przemysłowej po tworzenie wyjątkowych krajobrazów kulturowych. Dziś ta wspólna historia łączy Eberswalde i Przelewice poprzez europejskie projekty kulturalne i turystyczne oraz zachęca odwiedzających do odkrywania śladów rodziny Borsigów po obu stronach granicy.